Судалгаа
Өнөөдрийн хөрөнгө оруулалт — маргаашийн боломж
Хураангуй
Санамж: Энэхүү судалгаанд ашигласан дата болон тоон мэдээллийг олон улсын институционал хөрөнгө оруулагчид болон хөрөнгө оруулалтын шинжээчдийн өргөн ашигладаг Bloomberg Terminal платформоос авсан болно. Судалгаанд дурдсан ETF-үүд нь зах зээлийн нөхцөл байдал, салбарын төлөв болон холбогдох мэдээлэлд үндэслэн боловсруулсан шинжилгээний хүрээнд санал болгож буй хөрөнгө оруулалтын боломжууд юм.
Хөрөнгө оруулагчид өөрсдийн хөрөнгө оруулалтын зорилго, эрсдэл даах чадвар болон өгөөжийн хүлээлтэд нийцүүлэн нэмэлт судалгаа хийж, хөрөнгө оруулалтын шийдвэрээ бие даан гаргахыг зөвлөж байна.
Хэмжүүрийн тайлбар
Жишээ:
1 ТВт.ц цахилгаан эрчим хүч нь Монголын дундаж өрхийн хэрэглээгээр тооцвол ойролцоогоор 300–350 мянган айлыг нэг жилийн турш цахилгаанаар хангах хэмжээтэй бөгөөд Улаанбаатар хотын жилийн цахилгаан хэрэглээний ойролцоогоор 15–20%-тай тэнцэх хэмжээ юм.
Сүүлийн жилүүдэд хиймэл оюун ухаан (AI)-ны хөгжил нь дэлхийн эрчим хүчний салбарын бүтэц, хөрөнгө оруулалтын чиг хандлагыг үндсээр нь өөрчилж байна. Томоохон AI дата төвүүдийн хурдацтай хөгжил нь олон арван жилийн турш байгаагүй хэмжээний цахилгаан эрчим хүчний шинэ эрэлтийг бий болгож байна.
Олон улсын Эрчим хүчний агентлагийн (IEA) тооцооллоор дэлхийн дата төвүүдийн жилийн цахилгаан хэрэглээ 2025 оны 485 ТВт.ц-аас 2030 онд 950 ТВт.ц хүрч ойролцоогоор хоёр дахин өсөх төлөвтэй байна. Энэ нь ойролцоогоор 300 сая гаруй өрхийн нэг жилийн цахилгаан хэрэглээтэй тэнцэх бөгөөд Монгол Улсад 2025 оны эцсийн байдлаар бүртгэлтэй 1,011,078 өрхтэй харьцуулахад бүх өрхийн цахилгааны хэрэгцээг 290 гаруй жилийн турш хангах хэмжээний асар их эрчим хүч юм.
Энэхүү өсөлт нь байгалийн хий, цөмийн эрчим хүч, сэргээгдэх эрчим хүч, цахилгаан дамжуулах сүлжээ болон эрчим хүчний дэд бүтцийн салбаруудад урт хугацааны хөрөнгө оруулалтын шинэ мөчлөгийг бий болгож байна.
2.1 Одоогийн хэрэглээ ба ирээдүйн төсөөлөл
AI дата төвүүдийн эрчим хүчний хэрэгцээ сүүлийн жилүүдэд хурдацтай өсөж байна. Олон улсын Эрчим хүчний агентлагийн (IEA) тооцооллоор дэлхийн дата төвүүдийн жилийн цахилгаан хэрэглээ 2025 онд 485 ТВт.ц байсан бол 2030 онд 950 ТВт.ц хүрч, бараг хоёр дахин нэмэгдэх төлөвтэй байна. 2024 оны байдлаар дата төвүүдийн цахилгаан хэрэглээ сүүлийн таван жилийн хугацаанд жилд дунджаар 12%-иар өссөн бөгөөд дэлхийн нийт цахилгаан хэрэглээний 1.5–2%-ийг бүрдүүлж байна. Цаашид энэ өсөлт үргэлжилж, 2035 он гэхэд дата төвүүд дэлхийн нийт цахилгаан хэрэглээний 4.4%-ийг эзлэх магадлалтай байна.
Үүний зэрэгцээ хиймэл оюун ухаанд зориулсан дата төвүүдийн эрчим хүчний хэрэгцээ улам эрчимтэй нэмэгдэж байна. AI-д зориулсан цахилгаан эрчим хүчний хүчин чадал 2023–2030 оны хооронд жилд дунджаар 26%-иар өсөхөөр тооцоологдож байгаа бөгөөд Wells Fargo банкны үнэлгээгээр шаардлагатай хүчин чадал 2025 оны 13 ГВт-аас 2030 онд 125 ГВт хүрч, ойролцоогоор 10 дахин өсөх төлөвтэй байна. Энэ нь AI салбар ойрын жилүүдэд дэлхийн эрчим хүчний эрэлтэд хамгийн том өсөлтийн эх үүсвэрүүдийн нэг болж, эрчим хүчний зах зээлийн хөгжлийг тодорхойлох гол хүчин зүйл болохыг харуулж байна.
2.2 Hyperscaler компаниудын хөрөнгө оруулалтын өсөлт
Microsoft, Google, Amazon, Meta, Oracle зэрэг hyperscaler технологийн компаниуд хиймэл оюун ухааны дэд бүтцэд урьд өмнө байгаагүй их хэмжээний хөрөнгө оруулалт хийж байна. 2025 онд эдгээр компаниудын дата төв, сервер, сүлжээ болон холбогдох дэд бүтцэд оруулсан хөрөнгө оруулалт нийтдээ ойролцоогоор $400 тэрбумд хүрсэн байна. 2026 он гарснаар эдгээр компаниуд нийт $300 орчим тэрбумын хөрөнгө оруулалтын зардлыг аль хэдийнээ хийсэн байгаа бол компаниудын удирдлагын мэдээлсэн төлөвлөгөөнөөс үзэхэд 2026 онд энэ хэмжээ $760 тэрбумд хүрч, өмнөх оноос бараг хоёр дахин өсөх төлөвтэй байна. Үүний зэрэгцээ hyperscaler компаниудын үйл ажиллагааны мөнгөн урсгал нийтдээ $850 тэрбум орчимд хүрэхээр байгаа нь ийм хэмжээний хөрөнгө оруулалтыг санхүүжүүлэх боломжийг бүрдүүлж байна.
AI технологийн хурдацтай хөгжил нь дата төвүүдийн эрчим хүчний хэрэгцээг мөн эрс нэмэгдүүлж байна. Өнөөдөр нэг hyperscale AI кампус дунджаар 100–300 МВт цахилгаан хэрэглэж байгаа бол дараагийн үеийн том хэмжээний AI сургалтын кластерууд 1 ГВт-аас давсан хүчин чадал шаардах төлөвтэй байна. Энэ нь нэг дата төвийн эрчим хүчний хэрэгцээ зарим улсын нийт цахилгаан үйлдвэрлэлийн хүчин чадалтай дүйцэх хэмжээнд хүрч байгааг харуулж байгаа бөгөөд AI салбар ирэх жилүүдэд дэлхийн эрчим хүчний эрэлтийн өсөлтийг тодорхойлох гол хүчин зүйлсийн нэг болохыг илтгэж байна.
2.3 Эрчим хүчний сүлжээний ачаалал болон хомсдол
Дата төвүүдийн цахилгаан хэрэглээ 2025 онд 485 ТВт.ц байсан бол 2030 он гэхэд 950 ТВт.ц хүртэл нэмэгдэх бол үүнээс AI-д зориулсан дата төвүүдийн хэрэглээ 2025 оны ойролцоогоор 90 ТВт.ц-аас 2030 онд 400 ТВт.ц-аас давж, дөрөв дахин нэмэгдэхээр байна. Дата төвүүдийн ачаалал 2025 онд өмнөх оноос 15–17%-иар өссөн бол дэлхийн нийт цахилгаан эрчим хүчний эрэлт ердөө 3%-иар өссөн нь AI-ийн хөгжил эрчим хүчний системд бусад салбараас хавьгүй өндөр эрэлтийг бий болгож байгааг харуулж байна.
Хойд Америк болон Европын олон бүсэд сүлжээнд холбогдох хүсэлтийн дараалал (grid interconnection queue) 4–8 жил үргэлжилж байгаа нь шинэ дата төвүүдийг ашиглалтад оруулах гол саад болж байна. Үүний үр дүн болон геополитикийн эрсдэлээс үүдэлтэй АНУ-ын PJM бүс нутгийн бөөний цахилгааны үнэ 2026 оны эхний улиралд өмнөх оноос 76%-иар өссөн бөгөөд энэхүү эрчим хүчний хүртээмжийн асуудал нь салбарын өсөлтийг дэмжих шалтгаан болж байгаа юм.
3.1 Байгалийн хий: Ойрын хугацааны гол тулгуур
Ойрын хугацаанд AI дата төвүүдийг эрчим хүчээр хангах үндсэн эх үүсвэр нь байгалийн хий болж байна. 2027 он хүртэлх шинэ AI дата төвүүдийн төлөвлөсөн хүчин чадал дараах байдлаар хангагдах төлөвтэй байна.
Шалтгаан нь дата төвүүд тасралтгүй, тогтвортой эрчим хүч шаарддаг бөгөөд байгалийн хий нь ийм хэрэгцээг хамгийн найдвартай хангаж чаддагт оршино. Chevron, ExxonMobil, NextEra зэрэг компаниуд AI дата төвүүдэд зориулсан хий дээр суурилсан цахилгаан станцуудад хөрөнгө оруулалтаа эрчимжүүлж эхэлсэн байна.
3.2 Цөмийн эрчим хүч
Урт хугацаанд нүүрстөрөгчгүй эрчим хүчний хамгийн ирээдүйтэй эх үүсвэр нь цөмийн эрчим хүч гэж үзэж байна.
Тухайлбал:
Гэсэн хэдий ч барилгын бүтээн байгуулалтын хугацаа урт, зөвшөөрөл авах үйл явц төвөгтэй, богино хугацаанд нийлүүлэлт нэмэгдэх боломж хязгаарлагдмал гэдэг нь гол сул тал болж байна.
3.3 Сэргээгдэх эрчим хүч ба батарей хадгалалт
Сэргээгдэх эрчим хүч AI дата төвүүдийн өсөн нэмэгдэж буй хэрэгцээг хангахад чухал үүрэг гүйцэтгэнэ.
Гол давуу талууд:
Гэсэн хэдий ч дангаараа AI дата төвүүдийн тасралтгүй хэрэглээг хангах боломжгүй тул байгалийн хий болон цөмийн эрчим хүчтэй хослох шаардлагатай хэвээр байна.
Хиймэл оюуны загваруудыг сургах болон ажиллуулах үйл ажиллагаа голчлон дата төвүүдэд явагддаг. Иймээс дата төвүүдийн эрчим хүчний хэрэглээ болон дэд бүтцийн хэрэгцээг ойлгохын тулд тэдгээрийн үндсэн бүрэлдэхүүн хэсгүүдийг авч үзэх шаардлагатай.
Дата төв нь сервер, өгөгдөл хадгалах систем, сүлжээний төхөөрөмжүүд болон тэдгээрийг дэмжих туслах дэд бүтцээс бүрдсэн байгууламж юм. Эдгээр төхөөрөмжүүд нь тусгай зориулалтын шүүгээнд (rack) байрлаж, мөр хэлбэрээр зохион байгуулагддаг. Дата төвийн мэдээллийн технологийн (IT) тоног төхөөрөмж болон тэдгээрийн ажиллагааг хангах дэмжих системүүдийг дараах үндсэн ангилалд хувааж болно.
4.1. Серверүүд (Servers): Серверүүд нь өгөгдөл боловсруулах, хадгалах үндсэн үүрэгтэй компьютер системүүд юм. Орчин үеийн AI дата төвүүдэд серверүүд нь төв процессор (CPU) болон график процессор (GPU) зэрэг өндөр хүчин чадалтай тооцооллын төхөөрөмжөөр тоноглогддог. Серверүүд нь дата төвийн нийт цахилгаан хэрэглээний хамгийн том хэсгийг бүрдүүлдэг бөгөөд орчин үеийн дата төвүүдийн нийт хэрэглээний дунджаар 60 орчим хувийг эзэлдэг.
4.2. Өгөгдөл хадгалах системүүд (Storage Systems): Өгөгдөл хадгалах системүүд нь мэдээллийг төвлөрсөн байдлаар хадгалах, нөөцлөх, хамгаалах зориулалттай төхөөрөмжүүд юм. Үүнд хатуу төлөвт диск (SSD), хатуу диск (HDD) болон төрөл бүрийн хадгалалтын массивууд багтана. Эдгээр системүүд нь дата төвийн нийт цахилгаан хэрэглээний ойролцоогоор 5 хувийг эзэлдэг.
4.3. Сүлжээний төхөөрөмжүүд (Networking Equipment): Сүлжээний төхөөрөмжүүд нь дата төвийн доторх болон гаднах өгөгдлийн урсгалыг удирдах үүрэгтэй. Үүнд төхөөрөмжүүдийг хооронд нь холбох свич (switch), өгөгдлийн чиглэлийг тодорхойлох роутер (router), ачааллыг тэнцвэржүүлэх төхөөрөмжүүд (load balancer) ордог. Сүлжээний тоног төхөөрөмжүүд нь нийт цахилгаан хэрэглээний 5 хүртэлх хувийг бүрдүүлдэг.
4.4. Хөргөлт ба орчны хяналтын системүүд (Cooling and Environmental Control): Дата төвийн өндөр хүчин чадалтай серверүүд их хэмжээний дулаан ялгаруулдаг тул хөргөлтийн систем нь найдвартай ажиллагааг хангах чухал бүрэлдэхүүн хэсэг болдог. Эдгээр системүүд нь температур болон чийгшлийг зохистой түвшинд барьж, тоног төхөөрөмжийн хэвийн ажиллагааг хангадаг. Хөргөлтийн системийн цахилгаан хэрэглээний эзлэх хувь дата төвийн төрлөөс хамааран ялгаатай байдаг бөгөөд өндөр үр ашигтай hyperscale дата төвүүдэд ойролцоогоор 7 хувь, харин харьцангуй үр ашиг багатай enterprise дата төвүүдэд 30 хувиас давж болно.
4.5. Тасралтгүй цахилгаан хангамж ба нөөц эрчим хүчний системүүд (UPS and Backup Power): Дата төвүүд нь маш өндөр найдвартай ажиллагааны шаардлагыг хангах ёстой тул цахилгаан тасарсан үед ажиллах тасралтгүй цахилгаан хангамжийн батарей (UPS) болон нөөц генераторуудаар тоноглогддог. Эдгээр төхөөрөмжүүд нь хэвийн нөхцөлд тогтмол ашиглагддаггүй боловч эрчим хүчний тасалдал үүсэх үед дата төвийн үйл ажиллагааг тасралтгүй үргэлжлүүлэхэд зайлшгүй шаардлагатай.
4.6. Дэд бүтэц (Infrastructure): Бусад дэд бүтэц нь дата төвийн ажиллагааг дэмжих боловч дээрх ангиллуудад шууд хамаарахгүй тоног төхөөрөмж, системүүдийг хамарна. Үүнд цахилгаан түгээх нэгжүүд (PDU), трансформатор, кабелийн систем, галын аюулгүй байдлын тоног төхөөрөмж, хяналт удирдлагын системүүд, барилгын автоматжуулалт болон бусад туслах байгууламжууд багтдаг. Эдгээр дэд бүтцийн элементүүд нь дата төвийн найдвартай ажиллагаа, эрчим хүчний үр ашиг болон аюулгүй байдлыг хангахад чухал үүрэг гүйцэтгэдэг.
---
Хөрөнгө оруулагчид дараах эрсдэлийг анхаарах шаардлагатай.
Одоогоор хиймэл оюун ухааны хөгжлийг даган дэлхийн томоохон технологийн компаниуд олон тэрбум ам.долларын хөрөнгө оруулалтаар шинэ дата төвүүд байгуулж байгаа бөгөөд үүнтэй холбоотойгоор эрчим хүч, цахилгаан дамжуулалт, хөргөлтийн систем болон дэд бүтцийн тоног төхөөрөмжийн нийлүүлэлтийн томоохон гэрээ хэлцлүүд идэвхтэй өрнөж байна.
Ийм нөхцөлд ганц компанийн хувьцааг сонгон төвлөрсөн эрсдэл хүлээхийн оронд салбарын тэргүүлэгч компаниудыг багтаасан доорх ETF-д хөрөнгө оруулснаар эрсдэлээ төрөлжүүлэхийн зэрэгцээ хиймэл оюун ухааны дата төвүүдийн бүтээн байгуулалтаас бий болох урт хугацааны өсөлтийн боломжийг хүртэх боломжтой гэж үзэж байна.
ELFY ETF нь сэргээгдэх эрчим хүч, цахилгаан түгээлт, дамжуулалт, цахилгаан тоног төхөөрөмж болон батарейн технологийн салбаруудыг хамарсан, цахилгаанжуулалтын чиг хандлагад суурилсан том болон дунд хэмжээний компаниудад хөрөнгө оруулдаг сан юм. Тус ETF нь 18 дэд салбарын компаниудыг зах зээлийн үнэлгээ, арилжааны идэвх, АНУ-ын хөрөнгийн биржид бүртгэлтэй эсэх зэрэг тодорхой шалгуурын дагуу сонгон цахилгаанжуулалтын экосистемийн олон чиглэлийн өсөлтөөс өгөөж хүртэх боломжийг бүрдүүлдэг.
---
Хиймэл оюун ухааны технологийн хурдацтай хөгжил нь дата төвүүдийн хөрөнгө оруулалтыг эрчимжүүлж, эрчим хүчний салбарт шинэ өсөлтийн мөчлөгийг бий болгож байна. Microsoft, Amazon, Alphabet, Meta зэрэг компаниудын AI дэд бүтцэд хийж буй их хэмжээний хөрөнгө оруулалт нь цахилгаан эрчим хүч, дамжуулалт, түгээлт болон эрчим хүчний тоног төхөөрөмжийн эрэлтийг огцом нэмэгдүүлж байна.
Технологийн компаниудын үнэлгээ хэдийн өндөр түвшинд хүрсэн бол AI-ийн өсөн нэмэгдэж буй эрчим хүчний хэрэгцээг хангах цахилгаан сүлжээ, тоног төхөөрөмж, болон нийтийн үйлчилгээний компаниудын өсөлтийн боломж харьцангуй эхэн шатандаа байна.
Мөн АНУ-Ираны геополитикийн хурцадмал байдлын улмаас газрын тос, байгалийн хийн үнэ өндөр түвшинд хадгалагдаж байгаа нь түүхий эдэд шууд хөрөнгө оруулах эрсдэлийг нэмэгдүүлж байна. Иймээс AI-ийн өсөлтөөс өгөөж хүртэхийг хүссэн хөрөнгө оруулагчид технологийн компаниудаас гадна эрчим хүчний дэд бүтэц, тоног төхөөрөмж болон цөмийн эрчим хүчний салбаруудад анхаарах нь илүү оновчтой стратеги байж болох юм.