Судалгаа
• Дотоод арилжаа
Өнөөдрийн хөрөнгө оруулалт — маргаашийн боломж
“Монос Хүнс” ХК нь 2012 онд байгуулагдсан бөгөөд хүнсний үйлдвэрлэлийн чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг. Тус компани 2018 онд Монголын Хөрөнгийн Биржид бүртгүүлж, нээлттэй хувьцаат компанийн хэлбэрээр үйл ажиллагаагаа үргэлжлүүлж байна.
Үйл ажиллагааны хувьд “Монос Хүнс” ХК нь эмийн ургамал болон дотоодын түүхий эдийг ашиглан хүнсний нэмэлт бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэдэг. Компанийн бүтээгдэхүүний чиглэл нь эрүүл мэндийг дэмжих, нэмүү өртөг шингэсэн хүнсний бүтээгдэхүүний сегментэд төвлөрдөгөөрөө онцлог юм.
Компанийн нийт гаргасан хувьцааны тоо 408.9 сая ширхэг бөгөөд үүний 70% буюу 286.2 сая ширхэг хувьцааг Монос Группийн үүсгэн байгуулагч, ерөнхийлөгч Л.Хүрэлбаатар эзэмшдэг бол үлдсэн 30% буюу 122.7 сая ширхэг хувьцаа олон нийтийн эзэмшилд байна.
Хувьцааны гүйцэтгэлийн хувьд 2021 онд ханш огцом өсөж, ₮150 орчимд түүхэн дээд түвшинд хүрсэн байна. Үүнээс хойш өсөлтийн эрч саарч, 2022 оноос буурах чиглэл давамгайлсан бөгөөд 2024–2026 онд ханш ₮80 орчимд харьцангуй тогтворжих хандлага ажиглагдаж байна. Одоогийн байдлаар хувьцааны ханш ₮78.90 байгаа нь сүүлийн 52 долоо хоногийн доод түвшинтэй ойролцоо үзүүлэлт юм.
Тус компанийн бүтээгдэхүүнүүдээс ”Экос” цэвэр ус, “Цэнэг” эрүүл мэндийн бүтээгдэхүүн, “Эко” цай зэрэг брэндүүд хэрэглэгчдийн дунд өргөн танигдсан. Борлуулалтын орлогын бүтцийг бүтээгдэхүүний төрлөөр авч үзвэл ус, ундааны бүтээгдэхүүн 51%-ийг бүрдүүлж, хамгийн өндөр жин эзэлж байгаа бол эрүүл мэндийн бүтээгдэхүүн 26%, хүүхдийн бүтээгдэхүүн 14%, цайны бүтээгдэхүүн 7%-ийг тус тус бүрдүүлжээ.
Үйлдвэрлэлийн хэмжээгээр хуурай хүнсний үйлдвэрлэл өмнөх оноос 7%-иар өсөж 332.1 тоннд, шингэн хүнсний үйлдвэрлэл 13%-иар өсөж 12 сая литрт хүрсэн байна. Шингэн хүнсний үйлдвэрлэлийн өсөлт өндөр байгаа нь компанийн борлуулалтын орлогын талаас илүү хувийг бүрдүүлдэг ус, ундааны бүтээгдэхүүний голлох байр суурьтай уялдаж байна.
“Монос Хүнс” ХК-ийн борлуулалтын орлого 2026 оны эхний хагас жилд ₮25.0 тэрбумд хүрч, өмнөх оны мөн үеэс 8.7%-иар өссөн байна. Компанийн орлого сүүлийн жилүүдэд тогтвортой өсөж байгаа хэдий ч 2023–2025 онд ажиглагдсан өндөр өсөлтийн хурд 2026 оны эхний хагаст саарсан дүр зурагтай байна.
Харин цэвэр ашиг ₮3.53 тэрбум болж, өмнөх оны мөн үеэс 29.8%-иар буурсан нь орлогын өсөлт ашигт ажиллагаанд бүрэн шилжээгүйг харуулж байна. Үүний зэрэгцээ цэвэр ашгийн маржин 2025 оны 16.3%-иас 2026 оны эхний хагаст 12.4% болж буурсан нь зардлын дарамт нэмэгдэж, компанийн ашигт ажиллагаа тодорхой хэмжээнд суларсныг илтгэж байна.
Иймд 2026 оны эхний хагас жилийн үр дүнгээс харахад борлуулалтын өсөлт хадгалагдсан боловч өсөлтийн хурд саарч, ашиг болон ашгийн маржин буурсан нь компанийн цаашдын гүйцэтгэлд зардлын удирдлага, борлуулалтын өсөлтийг ашигт ажиллагаанд хөрвүүлэх чадвар чухал болохыг харуулж байна.
“Монос Хүнс” ХК-ийн нийт хөрөнгө 2026 оны эхний хагас жилийн эцэст ₮70.3 тэрбумд хүрч, 2025 оны эцсээс 15.4%-иар өссөн байна. Хөрөнгийн өсөлтийг голчлон өр төлбөрийн нэмэгдэл санхүүжүүлсэн бөгөөд нийт өр төлбөр 25.9%-иар өсөж ₮39.37 тэрбумд хүрсэн бол эздийн өмч ердөө 4.2%-иар өсөж ₮30.93 тэрбум болжээ.
Үүний нөлөөгөөр нийт хөрөнгөд эзлэх өр төлбөрийн жин 2025 оны эцсийн 51.3%-иас 56.0% болж нэмэгдэж, эздийн өмчийн эзлэх хувь 48.7%-иас 44.0% болж буурсан байна. Энэ нь компанийн хөрөнгийн өсөлт өөрийн хөрөнгөөс илүүтэй өрийн санхүүжилтэд түшиглэх хандлага нэмэгдэж байгааг харуулж байна. Иймд цаашид өр төлбөрийн өсөлтөөс үүдэх санхүүжилтийн зардал болон өрийн удирдлага нь компанийн ашигт ажиллагаанд нөлөөлөх гол хүчин зүйлсийн нэг байхаар байна.
“Монос Хүнс” ХК-ийн ашигт ажиллагаа 2025 онд мэдэгдэхүйц сайжирч, ROA 12.73%, ROE 26.14% хүрсэн бол сүүлийн 12 сарын (TTM) үзүүлэлтээр тус тус 9.16% болон 20.83% болж буурсан байна. Энэ нь сүүлийн хугацаанд ашигт ажиллагааны эрч тодорхой хэмжээнд саарсныг илтгэж байгаа ч 2024 оны түвшнээс өндөр хэвээр байна.
Үнэлгээний хувьд P/E харьцаа 2024 оны 7.92-оос 2025 онд 4.43, TTM хугацаанд 1.16 болж огцом буурсан бол P/B 1.04 байгаа нь хувьцааны зах зээлийн үнэ дансны үнэлгээтэй бараг тэнцүү түвшинд хүрснийг харуулж байна. Иймээс компанийн одоогийн ашигт ажиллагаа тогтвортой хадгалагдах нөхцөлд хувьцааны үнэлгээ харьцангуй хямд түвшинд байгаа гэж үзэх боломжтой. Гэхдээ ашигт ажиллагааны бууралт болон өр төлбөрийн өсөлт цаашид үргэлжлэх эсэх нь үнэлгээний гол эрсдэл хэвээр байна.
Ногдол ашгийн хувьд 2025 онд нэгж хувьцаанд ₮4.50 хуваарилж, 5.35%-ийн ногдол ашгийн өгөөж бүрдүүлсэн нь хөрөнгө оруулагчдад ханшийн өсөлтөөс гадна тогтмол өгөөж бий болгож байна.
“Монос Хүнс” ХК-ийн 2026 оны эхний хагас жилийн гүйцэтгэлээс харахад борлуулалтын өсөлт хадгалагдсан хэдий ч өсөлтийн хурд саарч, ашигт ажиллагааны үзүүлэлтүүд өмнөх үеэс суларсан байна. Гэсэн хэдий ч компанийн үндсэн үйл ажиллагаа болон үйлдвэрлэлийн хэмжээ өссөн хэвээр байгаа нь бизнесийн суурь өсөлт үргэлжилж байгааг харуулж байна.
Үнэлгээний хувьд P/E болон P/B харьцаа буурсан нь хувьцааны зах зээлийн үнэлгээ өмнөх жилүүдээс хямдарсныг илтгэж байна. Хувьцааны ханш 2022 онд хүрсэн ₮149.99-ийн оргил түвшнээс 52.3%-иар буурч, сүүлийн дөрвөн жилийн хугацаанд уналтын тренд үргэлжилсэн хэвээр байна.
Ханшийн энэхүү сул гүйцэтгэлд Монголын хөрөнгийн зах зээлийн хөрвөх чадвар, арилжааны идэвх сул байгаа нь тодорхой хэмжээнд нөлөөлсөн байж болох юм. Гэвч 2022 оны хоёрдугаар хагасаас хойш ТОП-20 индекс өсөх чиглэлтэй байсан нөхцөлд “Монос Хүнс” ХК-ийн хувьцааны ханш зах зээлийн ерөнхий өсөлтийг бүрэн дагаж чадаагүй байна. Иймээс цаашдын ханшийн хөдөлгөөнд компанийн ашигт ажиллагааны сэргэлт, өрийн түвшин, ногдол ашгийн бодлого болон зах зээлийн арилжааны идэвх голлох нөлөө үзүүлэхээр байна.